आरोह अवरोह.....

 
दोलखा, भाद्र १४ - पूर्व युवराज्ञी हिमानी शाह औपचारिक कार्यक्रममा सहभागी हुन सोमबार साँझ दोलखा आएकी छन् । बालबालिकालाई सहयोग गर्न र खानेपानीको आयोजनाको सामाग्री वितरण गर्न दोलखा आएकी उनी चरिकोटस्थित पानोरोमा होटलमा विश्राम गरी मंगलबार विहानैदेखि कार्यक्रममा सहभागी हुने छिन् ।

मंगलबार विहान दोलखाबजारस्थित त्रिपुरासुन्दरीको दर्शनपछि त्यही रहेको बालमन्दिर र चरिकोटमा रहेको गौरीशंकर बालगृह भ्रमण गरी वालवालिकालाई भेट्ने कार्यक्रम छ । उनी मंगलबार नै चरिकोटबाटा झन्डै २४ किलोमिटर टाढा नाम्दु गाविसस्थित खानेपानी आयोजनाको सामान हस्तान्तरण गर्ने कार्यक्रममा सहभागी हुने आयोजक राष्ट्रिय सरोकार मन्च दोलखाले जनाएको छ । 

उनलाई स्वागत गर्न चरिघ्याङस्थित होटल जाने बाटोमा केही व्यक्ति भेला भएका थिए । काठमाडौंबाट उनका साथमा केही पत्रकार र सादा पोषाकका सुरक्षाकर्मीहरु थिए ।

साभार :ईकान्तिपुर

Dr. Bhanu Shrestha

भिमेश्वोर न पा २ दोलखा घरभै हाल कोरियाको सिउल स्थित क्वाङ्वून युनिवर्सिट्य्मा प्राध्यापन गर्नुहुने डा.भानु श्रेष्ठलाई अमेरिका बायोग्राफिकल इन्स्टिट्युट्ले यो बर्षकै ब्यक्तित्वको सम्मान दिएर हौशला प्रदान गरेको छ । आफ्नो क्षेत्रमा बिषेश अनुशन्धान गरी आफ्नो देशको लागी योगदान पुर्याउनु भएकोमा उक्त एबिआइ द्वारा सम्मानित हुनुभएको छ ।

डा. श्रेष्ठको यो भन्दा पहिला पनि अमेरिकाबाट प्रकाशित हुने मार्कुइस हुइज हु इन द वोर्ल्डमा पनि सन २००९ र २०१० आफ्नो प्रोफाइल समाबेश गर्न लगातार सफल हुनुभएको छ भने अर्को तिर अन्तरअस्तृय बायोग्राफिकल सेन्टर बेलाएतबाट प्रकाशित एक्कासौ शताब्दिको सर्बश्रेष्ठ बुद्धिजिबी बाट सम्मानको  लागी छनौट्मा पर्नु भएको छ ।

यो तीन वटा सस्था भनेको बिश्वमा नै सबभन्दा ठुलो अनि लोकप्रिय मानब शब्दकोश प्रकाशित गर्ने सस्था हो । यि तीन सस्थाहरुले बिश्वको बिभिन्न क्षेत्रमा उल्लेखनिय शोध कार्य गर्ने महान ब्यक्तित्वो बैज्ञानिक्, इन्जिनियर्, नेता आद लाई बिभिन्न किसिमको उपाधिले सम्मान गर्ने कार्य गर्दै आएको छ ।

विकास थापा

विशिष्ट श्रेणी ल्याएर के गर्नु ? सर्टिफिकेटले आफैं पढाउँदो रहेनछ‘
आमा मेरो डिस्टिङ्सन आयो,’ रिजल्ट हेरेपछि पास भएको कुरा आमालाई तुरुन्त सुनाएँ । उनी भान्छामा खाना पकाउँदै थिइन् । ‘ए, तँ पास भइस् ?’ उनले यत्ति भनिन् । मलाइ समातीन र रुन थालिन् । त्यो रात हामी आमाछोरी धेरैबेर रोयौं ।
जोरपाटी बाहुनधारा नजिकै छ हामी बस्ने कोठा । सांघुरो,
  अध्यारो र चिसो । त्यो कोठामा आमा र मसागै दुई बहिनी पनि बस्छन्, माइली ममता र कान्छी शान्ति । एउटा खाट छ । राती कोही खाटमा पल्टन्छौं, कोही भुइामा । घरबाट स्कुल पुग्न दश मिनेट लाग्छ, समता शिक्षा निकेतन । दुई कक्षादेखी नै मैले यहि स्कुलमा पढ्न थालेकी हुा । उत्तम सञ्जेल सरले सहयोग नगरेको भए । समताले साथ नदिएको भएा । यो अवस्थामा म सायदै आउथे ।
समता शिक्षा निकेतनमा आउनू अघि, म अघि महांकालको एउटा स्कुलमा पढ्थे । ‘छोरीलाई पनि स्कुल पठाउने हो ?’ भनेर कसैले भनेछ क्यारे । त्यसपछि बाले मलाई स्कुल जान दिएनन् । कता हो कता मलाइ एक घरमा काम लगाइदिए । एक वर्षपछि आमाले त्यहााबाट छुटाएर समतामा ल्याइन् ।
आमाले छोराको साटो तीन छोरी पाउनु नै बिडम्बना थियो कि ? बाबाको लागि यहि निहुा बन्थ्योकी ? किन हो मलाई थाहा छैन, घरमा दिनहु झगडा हुन्थ्यो । घरमा चामल, नुन, तेल छ/छैन उनलाई पत्तो हुन्थेन । रक्सीले चुर भएर आउाथे उनी ।
ढोकाबाट भित्र छिर्नासाथ भााडभैलो सुरू भैहाल्थ्यो । आमा कराउाथिन् । बा रिसाउाथे । बा कराउादा आमा रिसाउाथिन् । बाले आमालाई लछारपछार गर्थे, कुट्थे । डरले दुई बहिनी मसाग लुटपुटिन आउाथे ।
‘तिमेरू सबलाई मार्छु’ भन्दै बाले हामीलाई भुइामा बङ्लङ्ग पछारिदिन्थे । कान्छी दगुर्दै आमालाई समाउन जान्थी । आमा हामी सबैलाई सुम्सुम्याउादै रून्थिन्। आमासागै हामी रुन्थ्यौ । बा भने मजाले निदाउथे ।
एक साँझ लखतरान परेर आमा आइपुगिन । भोकाएका बहिनीहरू केही छ कि भन्दै आमालाई समाउन पुगे ।
‘लौ रोटी खाउ,’ आमाले हामीलाई कपडा धोइदिएको घरबाट बचाएर ल्याएको खाजा दिइन । भोकाएका हामीले, कपाकप खायौं । राति बाबा मात्तिादै आए । जे डर थियो त्यही भो । ‘जथाभावी डुल्छेस्’ भन्दै बाले आमालाई गाली गर्न थाले ।
चर्काचर्की हुादै थियो । म आमालाई नबोल्न भन्दै थिएा । बाले हात छाडिहाले । लछारपछार हुादा किताबहरू असरल्ल परे । आमा चिच्चाउन थालीन्, बहिनीहरू रून थाले । म आत्तिदै छुट्टयाउन गएको थिएा, बाको थप्पडले भित्तामा ठोक्किए ।
आमालाई मार्छु भन्दै बाबाले हातमा खुकुरी नचाउान थाले । डरले म थरथरी काापे । हामी भागेर सडकमा पुग्यौं । त्यो रात घरको छिाडीमा आमासाग बेरिएर हामी तीनैजना खुब रोयौं । हरेक पटकका दुःखमा रुनु सिवाय अरू के गर्नै सक्थ्यौं र ? रुादारुदै आमा मलाई सम्झाउाथिइन्, ‘छोरी ता पढेर ठूली मान्छे बन्नु । यस्तो दुःख तिमीहरूले भोग्न नपरोस् ।’
जव म सात कक्षा पुगेा । घरको स्थितिले पढाइ बिगि्रदै थियो । त्यसैले म र ममतालाई समताको होस्टलमा बस्ने व्यवस्था गरिएको थियो । तर, मलाई त्यहाा बस्ने रहर थिएन । घरमा आमाले के खाइन्, कान्छीलाई कस्तो होला ? यस्तै कुरा मनमा खेलिरहन्थ्यो ।
म स्कुल हुन्थेा, मन घर पुग्थ्यो । एकरात होस्टलपछाडि आमाले बोलाएको सुनेा । कसैले थाहा नपाउनेगरी हामीले होस्टलको गेट खोलिदियौं । बाले पिटेर खेदेकाले आमा कान्छी बोकेर होस्टल आएकी रहिछन् । मध्यरात । सरले थाहा पाए गाली गर्नुहोला भन्ने डर । तैपनि, आमालाई होस्टलको हाम्रै कोठमा लुकायौं । त्यो रात, हामीपनि उनीसागै गुटमुटीएर सुत्यौं ।
आठ कक्षापछि आमाको मायाले म उनीसागै बस्न थालेा । सधैा झैझगडा, पिटापिट । कति सहनु ? आमा र हामीले बासाग छुट्टनिे निर्णय गर्यौं । हामी त्यो कोठाबाट निस्केपछि बुबाले अर्को बिहे गरेछन् ।
हामीसाग न खान पैसा थियो, न बस्नलाई बास । साथमा स्कुलका किताब थिए, जसलाई पढेर मैले पार लाउनु थियो । तर कसरी ? थाहा थिएन ।बल्लबल्ल कोठा पाइयो । रित्तो कोठा । ओछ्याउने कुरा छैन । पकाउने भाँडाकुाडा थिएनन् । आमा भोजभतेरमा भाँडा माझ्न जाँदा प्लाष्टिकमा खाना पोको पारेर ल्याउानुहुन्थ्यो । आमा घर आइपुग्दा हामी एकसरो सुकुलमा पल्टिरहेका हुन्थ्यौ । आमा देख्ने बित्तिकै लुछाचुाडी गर्नपुग्थ्यौं, बाख्राका पाठापाठी झै । अनि सबैजना त्यही सुकुलमा निदाउाथ्यौं ।
आमाको दुःख देखेर होला तिबेतियनहरूले उनीहरूका घरमा काम गर्न जाादा केही न केही सामान दिएर पठाउन थाले । पुरानै किन नहोस्, भाडा, कपडा, सुकुल, खाट गर्दै केही कुरा कोठामा जोडिए । अनी पो हामीले पनि पातलो सुकुलको साटो गलैाचामा सुत्न पायौं ।
म दश कक्षा पुगेा । घामझरी नभनी आमा हरेकदिन काममा जान थालिन् । उनको जीउ सुकेर सिठ्ठा भैसकेको थियो । त्यसैले मैले उनलाई पहिला भन्दा बढि सघाउन थालेा । भाडा मोल्ने, कपडा धुने र अर्काको घर सफा गर्ने काममा म पनि फुर्सद मिलाएर आमासागै जान्थेा ।
राती १ बजेसम्म पनि काम गरेा । दशको सानोे जााचमा मेरो पोजिसन एक्कासी घट्यो । यसले मलाई ठूलो चिन्ता थप्यो । ‘मै गर्छु ता पढ्’ भन्दै आमा आफैा काममा धस्सिन थालिन् । घर भाडाका लागि साथमा धेरै पैसा हुादैन्थ्यो । रातमा बत्ती नबाल्नु भन्दै कराउानुहुन्थ्यो पहिला त । मैले ठूलो परीक्षा आएको छ भन्दै घरबेटीलाई अनुरोध गरेपछि उहाा मान्नुभो ।
कहिलेकाहीा त पढ्दा छ्याङै रात कट्थ्यो । बुबा फेरि र्फकने त हैनन् भन्ने डर पनि लाग्थ्यो कताकता । एक/दुईपटक बाटोमा देख्दा लुकेकी थिए । एसएलसीमा पनि राम्ररी पढ्न पाइना । खुराक कम, ताकत नभएर जीउमा आलस्य आउाथ्यो । कहिलेकााही त चक्कर लाग्थ्यो । कसलाई भन्नु ? चुपचाप कक्षामा बस्थेा । भोको पेट दुख्दाको पिडा राम्ररी अनुभव गरेको थिएा, त्यसबेला ।
आमाले नमान्दा-नमान्दै पनि केही दिन उनको काममा पनि सघाउन गएा । परीक्षा त मेहनत गरेरै दिएकी थिएा । ८८.७५ प्रतिशत ल्याउाला भन्ने मलाई विश्वास थिएन । किनकि मैले राम्ररी मेहनत गर्न पाएकी थिइना । अझै राम्ररी पढ्न पाएको भए म धेरै गर्न सक्थेा । मेरी आमाको हातले जुठा भााडा नसुम्सुमाएको भए के म यत्ति धेरै नम्बर ल्याउन सक्दैनथेा ।
मेरा अगाडि धेरै चुनौती छन् । ‘महिला र बालबालिकाको’ डाक्टर बन्नेे सपना । दुई बहिनीलाई धेरै पढाउने इच्छा । अस्वस्थ भएकी मेरी आमाको दुःख पखाल्ने चाहना । परिवारलाई अाध्यारो कोठा, अाध्यारो जीवनबाट बाहिर निकाल्नुपर्ने जिम्मेवारी । यी यस्तै सपनै सपनाका बीचमा उभिएकी म अब कुन बाटो हिाड्ने ? कसरी हिाड्ने ? थाहा छैन । हुन त म केही श्रम गरेर, स्कुल पढाएर दुई/चार पैसा कमाउन सक्छु । तर मैले अहिले परिवारलाई क्षणिक सुख दिएर हुादैन । मेरो विचार छ, ‘बरू गरिबले एक छाक कम खाएर भए पनि पढोस्, त्यसले अर्को चारछाक कमाउन सक्छ ।’
‘छोरी त पढेर ठूली मान्छे बन्नु । यस्तो दुःख तिमीहरूले भोग्न नपरोस्’
आमाका यी कुराले मलाई झकझकाई रहन्छ । अझ् पढ्न र बढ्न उत्साह थप्छ । कलेज पढ्न साथमा कौडी छैन । हात परेको सर्टिफिकेटले आफैं त पढाउादैन । पूर्ण छात्रवृत्ति पाए राम्रो कलेज पढ्न मन छ । कसैको सहयोग पाए अझ पढेर केही गर्न मन छ । केही गरेर देखाउाछु भन्ने आत्मविश्वस पनि छ । तर खै के हुने हो !

'प्रधानमन्त्रीलाई भनेँ मजस्ता धेरैले पढ्न पाऊन्'
पढ्न पाए केही गरेर देखाउँथें
भवसागर घिमिरे, काठमाडौं असार ३० - एसएलसीमा विशिष्ट श्रेणी ल्याएकी गरिब विद्यार्थी भावना तामाङलाई सोमबार बिहान प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले भेटेका छन् । समता शिक्षा निकेतन जोरपाटीमा कक्षा २ देखि निःशुल्क पढ्दै आएकी उनले यसपालि एसएलसी दिएकी थिइन् । नागरिक शनिबारको जूनकीरीमा प्रकाशित तामाङको संघर्षको कथा पढेपछि प्रधानमन्त्रीले बोलाएर बालुवाटार निवासमा उनलाई भेटेका हुन् ।
"मैले पत्रिका पढेँ तिमीलाई बधाइ छ," कार्यकक्षमा भावनासँग हात मिलाउँदै प्रधानमन्त्रीले भने, "म आफैंले धेरैतिर फोन गरेर क्याम्पसका लागि बुझेँ र तिमीलाई बोलाएको।" राजधानीकै जेभियस्र इन्टरनेसनलको छात्राबासमा बस्ने खाने र पढ्ने सुविधा मिलाएपछि भावनालाई भेट्न बोलाएको नेपालले बताए ।
सोमबार बजेट भाषण तयारीको चटारोमा रहेका प्रधानमन्त्रीलाई भेट्न मन्त्रीहरु पनि आएका थिए । ऊर्जा मन्त्री प्रकाशशरण महत संसदीय व्यवस्था तथा संविधानसभा मन्त्री मिनेन्द्र रिजाल सामान्य प्रशासन मन्त्री रविन्द्र श्रेष्ठ पनि कार्यकक्षमै थिए ।
प्रधानमन्त्री नेपालले शनिबारै भावनाको कथा पढेपछि उत्साहित हुँदै आफ्ना प्रेस सल्लाहकार विष्णु रिजालसँग सोधेका थिए - "तपाईंले पढ्नुभयो?" "पढेँ" - रिजालले भने ।
"यिनका लागि हामीले केही गर्नुपर्छ," प्रधानमन्त्रीको यो भनाइमा रिजालको जवाफ थियो, "म भेट गराउने व्यवस्था गर्छु।"
"हुन त कथा पढेपछि म शनिबारै भेट्न चाहन्थेँ आइतबारै सिंहदरबारमा भेट्ने कार्यक्रम पनि मिलाउँदै थियौं" प्रधानमन्त्री नेपालले भने - "चाहँदा चाहँदै पनि कार्यव्यस्तताले साथ दिएन।" भावनाको संघर्षले आफूलाई भेट्न मन लागेको उनको प्रतिकि्रया थियो ।
"उनको आमाले अर्काको घरमा भाँडा माझेर कपडा धोएर पाढाएकी," प्रधानमन्त्रीले मन्त्रीहरुलाई सुनाए "उनका बा सधैं रक्सी खान्थे साह्रै दुःख पाइछन्।" प्रधानमन्त्रीको कुरा सुनेपछि मन्त्रीहरुले पनि मेहनती भावनालाई बधाइ र सफलताका लागि शुभकामना दिए ।

DOLKHA, INTRODUCING. Proud to Be Dolkhali

नेपालकै सस्तो जलविद्युत आयोजना मानिएको माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत आयोजनाले दोलखाका पत्रकारहरुको लागि राखेको आयोजना स्थल भ्रमण गर्न पुगेका संचारकर्मीहरुसँग खारे गाविस-४ कसेरीकी ३५ वर्षीया देवी बुढाथोकीले यसरी नै आफ्नो दुःख सुनाइन्।

सदरमुकाम चरिकोटबाट करिव ५० किलोमिटर उत्तरमा रहेको खारे-४ को यो बुढाथोकी परिवारमा आमादेखि छोराछोरीसम्म अनुहार र शरीरभरी रौं आउने समस्या बढ्दै गएपछि उनीहरु चिन्तित बन्न थालेका छन्।

जिल्लाको लामावगर गाविसमा रहेको बहुचर्चित माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत आयोजनाको अवलोकन गरेर पत्रकारहरु फर्कदैं छन् भन्ने गाउँलेबाट थाहा पाएपछि पति नरबहादुर, अनुहारभरि कपाल उम्रिएकी आफ्ना छ महिनाकी छोरी मन्दिरा सहित अन्य दुई जना छोराछोरी लिएर उनीहरु दोवाटोमा आएर बसेका थिए ।

३५ वर्षीया देवीको अनुहारभरि रौं उम्रिएको छ । उनले भनिन् मेरो जन्मदेखि कै समस्या हो। धेरै ठाउँमा उपचारका लागि हारगुहार गर्यौं। आर्थिक अवस्था कमजोर भएकोले काँहिबाट पनि उपचारको सहयोग पाउन सकिनँ । अहिले छोराछोरीमा समेत यो समस्या देखिएपछि अलमल्लमा परेका छौं ।

देवीका पाँच जना छोराछोरी मध्ये तीन जनालाई अनुहारभरि र जिउमा रौं आउने समस्या छ । तर अचम्म उनीहरुका दुई जना एक छोरा र एक छोरीमा भने यो समस्या देखिएको छैन ।

एघार वर्षीया जेठी छोरी इन्दिरा र आठ वर्षीय माइलो छोरो सान्दाइमा यो रौं उम्रने समस्या नभएको उनीहरुले बताए । तर नौं वर्षीया माइली छोरी मन्जुरा, आठ वर्षीय जेठो छोरो निरज र छ महिनाकी कान्छी छोरी मन्दिरामा यो समस्या देखिएको छ ।

नरबहादुरले भने “तीनै जनाको अनुहारभरि र शरिरमा पनि रौं उम्रिएको छ।” छोराछोरीको यो जन्मेदेखिकै समस्या भएको पनि उनले बताए । अझ छ महिनाकी काखकी छोरी मन्दिराको अनुहारभरि धेरै रौं देखिन्छ ।

रौं उम्रिएका तीनजना छोराछोरी मध्ये दुई जना गाउँमै नजिकको विद्यालयमा पढछन् । विद्यालयमा पढ्दा साथीहरुले अनेक शव्दले जिस्क्याउँदा आफ्ना छोराछोरी रुँदै आफूकहाँ आउने गरेको र कहिलेकाँही विद्यालय समेत जान नमान्ने गरेको देवीले बताइन् ।

देवीका पति नरबहादुरले भने- यिनीहरुलाई राम्रै ठाउँमा लगेर उपचार गराउने इच्छा त छ तर के गर्ने आर्थिक अवस्थाले भ्याउँदैन। उनको परिवार गाउँमा अरुको जग्गा कमाएर खाने गरेको स्थानीय बासिन्दा रामकुमार खड्काले बताए।

परिवारमा नै समस्या देखिएपछि चिन्तित बनेको परिवारको उद्धार कसले गरिदेला ? तपाईँहरु मध्ये कसैलाई यस्तो किन भयो अनि यसको उपचार कसरी हुन्छ भन्ने कुरा थाहा छ कि ?

DOLKHA, INTRODUCING. Proud to Be Dolkhali

दोलखा जिल्लामा पर्यटकीय गन्तब्यहरुको अथाह श्रोत भएर पनि उचित प्रचार नहुदाँ भीमेश्वर मन्दिर बाहेकका अरु स्थानमा पर्यटन गतिबिधि बढ्न सकेको छैन। जिल्लामा आगामी चैत २० गते देखि २४ गते सम्म दोश्रो दोलखा महोत्सब हुने भएको छ। दोलखामा ग्रामीण पर्यटनको बिकासको लागि स्थानीयबासीहरु सक्रिय भएर लागेका छन। जिल्लालाई पर्यटकीय गन्तब्यको रुपमा पहिचान दिन घरेलु उद्योग संघ दोलखा महोत्सबको आयोजना गर्न लागेको हो। दोलखालाई चिनाउन पर्यटक स्थलहरुलाई प्राकृतिक र सास्कृतिक गरी दुई बर्गमा बिभाजन गरिएको छ। दोलखाका सम्पदा देखाउन आयोजकले बिबिध कार्यक्रमको ब्यबस्था गरेका छन्।
काठमाण्डांैमा अवस्थित भगवान पशुपतिनाथ तथा गुह्ेश्वरी भगवती पनि गौरीशकर हिमालबाट उत्पति भएको जनश्रुति रहेको छ। यस हिमाल नै नेपालको आधिकारीक समय मानको लागि प्रयोग गरिएको छ। त्यसैले पनि यो हिमाल चढ्न हाल सम्म कुनै पनि ब्यक्तिलाई नेपाल सरकारले अनुमति दिएको छैन। आरोहण नगरिएको यस हिमाललाई कुमारी अथवा भर्जिन मानिएको छ। देशमा आपत बिपत आइ पर्दा पसिना आउने भीमसेनले यो ठाउँ धार्मिक पर्यटक स्थलको रुपमा स्थापित गरिसकेको छ।
नेपालमा पहिलो पटक चाँदीका सिक्का प्रचलनमा ल्याएको राज्यको रुपमा यस ठाउँको ऐतिहासिक महत्व रहदै आएको छ। नेवार जाति र भाषा यसै ठाउँमा बिकास भएको त्यहाँका बुद्धिजिबी हरी रत्न श्रेष्ठले बताए। श्रेष्ठका अनुसार नेवार संस्कृतिको अध्ययनको लागि दोलखा उपयुक्त स्थल हो।
बिश्व बिख्यात गौरीशंकर हिमाल यसै जिल्लामा पर्दछ। नेपालको ज्युरीक भनेर दोलखाबासीले चिनाएको जिरी बजार पनि औधी मनमोहक छ। सगरमाथा बेसक्याम्पमा पुग्ने पैदल मार्ग मध्ये जिरी पनि एक हो। नेपालको सबैभन्दा बढी सगरमाथा आरोहण गर्ने शेर्पाहरु जन्मेको गाउँ बेदिङग पनि यही जिल्लामा हुनाले भबिष्यमा यहाँ साहसिक पर्यटनको अध्ययन गर्न केन्द्र अबस्था रहेको बेदिङग गाउँका शेर्पाहरु बताउँछन। यहाँ रहेको कालिञ्चोक मन्दिर ३,८४२ मिटरको उचाइमा रहेको छ। हिमफेदी नामको डाडाँमा रहेको यस मन्दिर क्षेत्र धार्मिक आस्था राख्नेहरुलाई मात्र नभएर प्रकृति प्रेमीहरुको लागि स्वर्गको रुपमा रहेको छ। बहुला पोखरी भनेर नामाङकण गरिएको पोखरी निकै रमाइलो ठाउँ हो। आमाबा मारे नामको पर्बतको काखमा रहेको यस पोखरीमा ऋषि तर्पणीका दिन भब्य मेला लाग्ने गर्दछ।
चरीकोटमा चरीग्याङ गुम्बा रहेको छ। यहाँबाट सुर्योदय र सुर्यास्तको मनमोहक दृष्याबलोकन गर्न सकिन्छ। जनकपुरदेखि तिब्बतसम्म रमणीय बाताबरणको यहाँबाट देख्न सकिन्छ।
सय थुम्कोको शैलुङगेश्वर डाडाँ चढ्दाको मज्जा नै बेग्लै हुन्छ। बिगु गुम्वा र लप्ची ध्यान केन्द्र जस्ता महत्वपुर्ण स्थलहरुमा पर्यटकको त्यति आगमन छैन। पर्यटकहरुको आगमनको हिसाबमा दोलखाको धेरै गन्तब्यहरु भर्जिन नै रहेका छन। नयाँ नयाँ गन्तब्यको खोजी गर्ने यात्रीहरुको लागि दोलखा एउटा उपयोगी ठाउँ हो। ग्रामिण पर्यटनको मार्फत यहाँ बासिन्दाको जनस्तर उठने देखेर नै त्यहाँ होटेल लज सञ्चालन गर्नेहरु बढेका छन। देशबिदेशका अतिथिहरुको सत्कारको लागि तिनीहरु तयार भएर बसेका छन। यी क्षेत्रहरुको भ्रमण गरी स्वर्गीय आनन्दा पाउन आयोजकले समस्त नेपालीलाई अनुरोध गरेका छन्।

DOLKHA, INTRODUCING. Proud to Be Dolkhali:

Thousands of supporters had gathered outside his daughter's house where he was taken after being in hospital for several days.

Mr Koirala's political career spanned seven decades.

He first came to prominence as a union leader in the late 1940s, and he was imprisoned, exiled or detained on numerous occasions for championing the cause of democracy against various autocratic regimes.

Leadership stints

In 1960, he was jailed for eight years for his pro-democracy views.

G P Koirala, as he was popularly known, first became prime minister in the country's first democratic elections in 1991.

His government lasted three years, and collapsed after a no-confidence vote.

He played a key role in public demonstrations in the early 1990s to end the absolute powers of the king.

In 2000 he returned as prime minister, heading the ninth government in 10 years.

It was during that term that in 2001, King Birendra was murdered by his son - along with nine members of his family.

By July 2001 Maoist rebels had stepped up a campaign of violence, prompting Prime Minister Koirala to quit over the violence.

Peace agreement

Five years later he was appointed prime minister by King Gyanendra who reinstated parliament following weeks of violent strikes and protests against direct royal rule.


Koirala was a mass leader and a statesman, whose knowledge and wisdom guided the polity of Nepal in the right direction at critical junctures in the country's history
Manmohan Singh
Indian Prime Minister

Your memories and tributes

He was too sick to attend rallies celebrating the resumption of parliament, having suffered from respiratory problems for years.

In May 2006 Parliament voted unanimously to curtail the king's political powers.

The same month, the government and Maoist rebels began peace talks, the first in nearly three years, resulting in a peace accord by November 2006.

The Comprehensive Peace Agreement (CPA) declared a formal end to a 10-year rebel insurgency.

Mr Koirala was also acting head of state in 2008 before the election of Nepal's first president.

Mr Koirala's body will lie in state at the national stadium on Sunday, with his funeral later in the day at the Pashupatinath Hindu temple in Kathmandu, his aide Gokarna Poudel said, according to AFP news agency.

Indian Prime Minister Manmohan Singh expressed condolences.

"Koirala spent his entire political life championing the cause of the people..." Mr Singh said.

"Koirala was a mass leader and a statesman, whose knowledge and wisdom guided the polity of Nepal in the right direction at critical junctures in the country's history."

copied from bbc.co.uk

गत २ हप्ता यता अस्ट्रेलिया अनि बेलायतमा भएका नेपाली बिध्यार्थीहरुको अवस्थाको बारेमा प्रकासित समाचारहरुले नेपाल छाडी बिदेसिएका नेपालीहरुको साँचो यथार्थलाई बाहिर ल्याएको छ | यस्ता समाचार धेरै पहिलेनै नेपालीहरुले थाहापाउनुपर्ने थियो | यदि बिदेसमा बिध्यर्थिको वास्तविक जीबन, रोजगारीको अवस्था अनि कामको कठिनता को बारेमा पहिलेनै जानकारी पाएको भए नेपाली हरु ठगिनु अनि बिदेसिनु बाट सतर्क हुन्थ्यो होला | अहिले अस्ट्रेलिया, बेलायत　मात्र हैन बिश्वोका सबै प्राय देशहरुमा रोजगारीको अवस्था अत्यन्त नाजुक बन्दै गैरहेको छ | बिकसित राष्ट्रहरुमा पढ्न, काम गर्न लगायत विभिन्न कारणले बिदेसिने देशहरुको संख्या दिनानुदिन बढ्दै गैरहेको छ | जसकारण काम पाउने समस्याले बिद्यार्थीहरु पिरोलीरहेकाछन | त्यसमाथि आर्थिक मन्दीको कारण पनि प्रमुख कारण बन्नपुगेको छ | अहिले सायद जुनसुकै देशमा गएका प्राय नेपालीबिध्यर्थिहरु, काम नपाएर जस्तोसुकै कठिन काम गर्न पनि बाध्य छन् | न्यूनतम पाउनुपर्ने काम पाउन पनि मुस्किल छ, अहिले बिदेशमा | त्यसमा पनि विदेशको महंगीले आफ्नो लगानी उठाउन पनि मुस्किल छ | १०-२० घण्टा हप्तामा काम गर्यो अनि त्यो कलेजलाई तिर्दा अनि खादै ठिक हुन्छ, बचतको त कुरै नगरौ | न सुत्नु छ , न समयमा खानु छ? न परिवार छ, न जीबन छ ...............| तर पढ्नको लागि हो भने विदेश, यो संसार भन्दा भिन्न छ | यदि पढ्न हो भने विदेश राम्रो छनोट हनसक्छ | तर कामको लागि हो भने जाने देशको बारेमा राम्रो संग बुझी, त्यहाको अबस्थाबारेमा जान्नु जरुरि छ | मात्र दलाल को लहैलहैमा विदेशिए हतारको निर्णय फुर्सदमा पछुताई भन्ने भनाइले सार्थकता पाउने कुरामा दुइमत नहोला भन्न सकिन्न |
अहिले म जापानमा पढ्दै अनि काम पनि गर्दैछु | ३ वर्ष बित्नालाग्यो विदेशिएको पनि |　केहि बर्ष त राम्रै थियो जापानमा कामको अवस्था, हप्तामा ४० घण्टा जति काम गर्यो भने कलेजलाई तिर्न, खान अनि अलि अलि बचत हुन्थ्यो, आर्थिक मन्दीयता जापानका धेरै कम्पनिहरु बन्द हुदै गइराखेकाछन् | फलस्वोरूप प्रतक्ष्य असर हामी बिदेसिहरुको रोजीरोटीमा पर्न गएको छ | भाषा भयो भने त काम टन्नै पाइन्छ तर जानिएन त काम पाउन गारो छ अहिले | गरिराखेका काम पनि दिनदिनै घट्दै गैरहेको छ | यस्तै हो भने जापानको समाचार पनि नेपाली समाचारमा प्रकासित हुने दिन पनि नआउला भन्न सकिन्न |
बिदेशिनको लागि तयार तपाई नेपालमा रहनुभएकाहरु हो, पहिले आफ्नो जाने देशको अबस्थाको बारेमा आजै बुझ्नुहोला र बिदेशमा पछुताउन बाट जोगिनुहोला |